|
|
Większość z nas, obywateli, ma własną opinię na temat bieżących wydarzeń politycznych w kraju. Obserwujemy zawieranie mądrych kompromisów i trwanie niekończących się kłótni, powstawanie bubli prawnych, ale także ustaw dobrych, odpowiadających potrzebom społeczeństwa. Widzimy polityków, którym ufamy, ale też i takich, których nie przepuścilibyśmy przez próg własnego domu. Wiedzę o nich czerpiemy z mediów — telewizji, radia, prasy. Jest to najczęściej wiedza już przetworzona, która nie zawsze oddaje pełną złożoność życia politycznego. Właśnie dlatego tak ważne jest poznanie przyczyn podejmowania określonych decyzji politycznych przez urzędy publiczne, czy nawet przyczyn, dla których konkretny poseł głosował tak czy inaczej. Warto wiedzieć, jakie prezenty ostatnio otrzymał parlamentarzysta, czy żona radnego prowadzi działalność gospodarczą na terenie gminy, w której radny sprawuje funkcję. Mamy do tego prawo. Prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem do wiedzy o sprawach, które mają realny wpływ na bieg naszego życia — dotyczą np. sposobu wydatkowania pieniędzy publicznych, pochodzących z podatków obywateli, czy kryteriów podejmowania decyzji przez organy władzy. Dostęp do informacji o sprawach publicznych pozwala zorientować się, jakie są plany rządzących, czy władza dobrze wywiązuje się ze swoich obowiązków i czy osoby, którym zaufaliśmy, oddając na nie swoje głosy, stosują się w swych działaniach do zasady przejrzystości życia publicznego. Z prawa dostępu do informacji publicznej należy umiejętnie korzystać. I to jest zadanie dla nas, obywateli. W portalu mamprawowiedziec.pl staramy się zebrać jak najwięcej informacji dotyczących naszych przedstawicieli w Sejmie, Senacie, Parlamencie Europejskim i organach samorządowych. Pokazujemy też, jak i gdzie szukać o nich informacji, które jeszcze lepiej pozwolą nam zrozumieć mechanizmy działania władzy i wskazać możliwe przyczyny takich działań. Zainteresowanie obywateli władzą zwiększa jej przejrzystość, ogranicza zjawisko korupcji, angażuje wyborców do odpowiedzialności za wspólnotę, wreszcie, zmusza rządzących do sprawnej i sumiennej pracy. W serwisie mamprawowowiedziec.pl udostępniamy przewodnik dla obywatela po prawach i obowiązkach reprezentantów — prezydenta, posłów, senatorów, radnych oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Na kolejnych podstronach rezenrujemy: wypisy z aktów prawnych, odnośniki do stosownych ustaw i rozporządzeń, przykłady, w jaki sposób korzystać z prawa do informacji publicznej. Art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej głosi: Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób, pełniących funkcje publiczne. Funkcja publiczna jest funkcją władczą, co oznacza, że osoby, pełniące funkcje publiczne, wpływają na kształt zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych praw obywateli. Zgodnie z przepisami kodeksu karnego funkcjonariuszami publicznymi są między innymi:
— Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej,
Prawo do informacji publicznej obejmuje rónież uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W myśl prawa do informacji publicznej obywatel ma prawo dowiedzieć się, czym zajmuje się izba lekarska albo samorząd adwokacki oraz kto przygotowuje plany zagospodarowania przestrzennego lub kto zarządza firmą, która wywozi śmieci w gminie. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia organu władzy publicznej, pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Każdy obywatel może np. wziąć udział w posiedzeniu rady gminy, a także otrzymać treść wyroku sądu. Ograniczenie prawa, o któym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Za każdym razem, gdy spotykamy się z odmową udzielenia takiej informacji, odmawiający organ musi na piśmie przedstawić jej powody. Taką odmowę dostępu do informacji publicznej można zaskarżyć do sądu. Tryb udzielania informacji, o któych mowa w ust. 1 i 2, określa Konstytucja, ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu — ich regulaminy. Co to znaczy, że państwo ma obowiązek zapewnić dostęp do informacji publicznej? Zapewnienie prawa dostępu do informacji publicznej w art. 61 Konstytucji RP z 1997 r. nie pełni tylko funkcji technicznej, tzn. nie stanowi kolejnego przepisu prawa, który pod groźbą sankcji nakazuje pewnym podmiotom podjęcie określonych czynności. Umieszczenie zasady dostępu do informacji publicznej w konstytucyjnym katalogu wolności i praw politycznych człowieka i obywatela, sprawia, że jest to istotna nienaruszalna zasada funkcjonowania państwa. Państwa demokratycznego, otwartego, którego istotą jest przejrzystość i jawność życia publicznego. Są to pojęcia stosunkowo nowe, któe zrywają z tradycją braku jawności działania, a co za tym idzie, braku mechanizmu kontroli działalności władz publicznych. Poczucie wpływania na otaczającą rzeczywistość, angażowanie się obywateli w życie publiczne i wreszcie ?patrzenie rządzącym na ręce? to najistotniejsze elementy społeczeństwa obywatelskiego. Przejrzystość działalności organów państwa i dostęp do informacji wpływają na skuteczność podejmowanych przez organy władzy działań oraz zmniejszenie korupcji. Aby jednak ten mechanizm mógł zadziałać, obywatele muszą zacząć korzystać z przysługujących im praw. Polska szybko dogoniła tzw. stare demokracje i w stosunkowo krótkim czasie przyjęła prawodawstwo umożliwiające realizację zasady jawności życia publicznego. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. ?O dostępie do informacji publicznej? jest głónym instrumentem prawnym, umożliwiającym realizację zasady dostępu do informacji publicznej. Jawność życia publicznego regulują także przepisy, dotyczące przeprowadzania wyborów, funkcjonowania urzędów, jawności finansów publicznych, działalności partii politycznych i związków zawodowych, czy informacji o stanie środowiska naturalnego. Jak realizacja prawa dostępu do informacji publicznej może wpływać na życie obywateli?
Prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem do wiedzy o sprawach, które mają realny wpływ na jakość naszego życia — dotyczą np. sposobu wydatkowania pieniędzy publicznych, pochodzących z podatków obywateli, czy jasnych kryteriów podejmowania decyzji. Dostęp do informacji o sprawach publicznych pozwala zorientować się, jakie są plany rządzących, czy organy władzy dobrze wywiązują się ze swoich obowiązków i czy osoby, którym zaufaliśmy, wybierając je, stosują się w swych działaniach do zasady przejrzystości życia publicznego. Osoby, pełniące funkcje publiczne, mają szczegóny obowiązek działania w oparciu o zasadę, wyrażoną w art. 61 Konstytucji. W przypadku tych osób, ograniczeniu podlegają przepisy o ochronie prywatności i danych osobowych. Na przykład obywatele mają prawo znać szczegły postępowania sądowego przeciwko takiej osobie, jeżeli popełniła przestępstwo w związku z pełnioną przez siebie funkcją. Obywatele mają prawo wiedzieć, kto ich reprezentuje, kto w ich imieniu podejmuje decyzje oraz, co najważniejsze, czy wykonuje rzeczywiście swoją funkcję dla dobra obywateli, a nie dla polepszenia swojej pozycji czy stanu majątkowego. Czy numery telefonów komókowych do posłów są jawne? Np. te opłacane z podatków obywateli?
Nie. Numery telefonów komórkowych posłów nie są jawne. Ujawnienie numerów spowodowałoby najpewniej zablokowanie prac Sejmu, gdyż posłowie bez przerwy musieliby odbierać telefony od zadowolonych lub niezadowolonych obywateli. Z posłem można się skontaktować za pośrednictwem jego biura poselskiego.
Czy mogę wiedzieć, ile razy poseł lub radny był żonaty?
Nie. Upublicznienie takiej informacji byłoby naruszeniem prawa do prywatności. To, ile poseł miał żon (lub posłanka mężów) nie ma związku z pełnieniem przez niego funkcji parlamentarzysty, a tym bardziej nie ma wpływu na politykę państwa.
Czy informacja na temat toczących się postępowań sądowych wobec posłów lub radnych jest jawna? Czy posłowie lub radni mają obowiązek podawać do publicznej wiadomości, że byli karani? Czy i gdzie prowadzony jest tego rodzaju rejestr?
Jeśli toczące się postępowanie ma związek z pełnieniem obowiązku posła lub radnego, to informacja na temat tego postępowania jest jawna. Przykładem jest sytuacja, w któej radny podejrzany jest o to, że przyjął łapówkę w celu ustawienia przetargu. Posłowie i radni nie mają obowiązku podawać do publicznej wiadomości faktu bycia skazanym. Zgodnie z przepisami ustawy o krajowym rejestrze karnym, tylko Marszałek Sejmu lub Senatu może zwrócić się do Krajowego Rejestru Sądowego o przekazanie takich danych. Niekaralność nie jest warunkiem zostania posłem, senatorem czy radnym. Jednak informacja o tym, że dana osoba była kiedyś skazana za przestępstwo, popełnione w związku z pełnieniem funkcji publicznej, może mieć wpływ na decyzję wyborczą.
Biuletyn Informacji Publicznej to niezwykle ważne, ogólnodostępne, ale niejednolite źródło wiedzy o informacji publicznej, przechowywanej w konkretnych urzędach państwowych. Powstał na mocy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Za jego zawartość odpowiada osoba, wyznaczona w danym urzędzie do zajmowania się udzielaniem informacji publicznych. Ustawa w art. 8 określa minimalny zakres informacji, które powinny znaleźć się w BIP-ie. Także inne ustawy mogą określać informacje, które obowiązkowo muszą zostać opublikowane w Biuletynie. Na przykład ustawa o samorządzie gminnym nakłada obowiązek publikowania oświadczeń majątkowych radnych. Wszystkie urzędy państwowe mają obowiązek prowadzenia oraz aktualizowania danych na stronie internetowej BIP — www.bip.gov.pl, Można tutaj znaleźć także spis wszystkich urzędów, prowadzących podstrony BIP oraz odnośniki do ich stron: m.in. Kancelarii Prezydenta, Sejmu, Senatu, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Urzędów Gmin, Urzędów Powiatowych, Urzędów Wojewódzkich. Na stronie Biuletynu Informacji Publicznej muszą znaleźć się informacje, określające:
— status prawny lub formę prawną danej instytucji
oraz
— wykaz osób, sprawujących funkcje, a także kompetencje tych osób
Na stronie BIP nie znalazłam informacji, dotyczącej zasad udostępniania informacji przez urząd. Czy mogę gdzieś to zgłosić?
Taką informację należy niezwłocznie zgłosić do instytucji, która odpowiada za prowadzenie konkretnego Biuletynu. W przypadku braku odpowiedzi lub w razie nie uzupełnienia informacji, należy złożyć do właściwego urzędu skargę na bezczynność urzędnika. Skargę na bezczynność można także składać do sądu. Informacje na temat działalności Prezydenta RP publikowane są w formie elektronicznej przez Biuro Prasowe Prezydenta oraz na stronach Biuletynu Informacji Publicznej. W serwisie prezydenckim można znaleźć min. informację na temat prezydenckich doradców i współpracowników, kronikę wydarzeń, galerię, informacje na temat działalności międzynarodowej i legislacyjnej, katalog wydarzeń objętych prezydenckim patronatem oraz wykaz osób uhonorowanych odznaczeniami państwowymi. Serwis Biuletynu Informacji Publicznej informuje min. na temat statusu prawnego Kancelarii Prezydenta RP, przedmiotu jego działalności, organizacji i trybu pracy kierownictwa kancelarii, przyjmowania i rozpatrywania wniosku, majątku kancelarii i trybu zamówień publicznych. Informacja publiczna nie zamieszczona na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Kancelarii Prezydenta RP, może być udostępniona na wniosek zainteresowanego obywatela po wypełnieniu przez niego wniosku o udostępnienie informacji publicznej (Ustawa z dn. 6 września 2001 r. O dostępie do informacji publicznej) i przesłaniu na adres: Kancelaria Prezydenta RP, ul. Wiejska 10, 00-902 Warszawa Strona Prezydenta RP www.prezydent.pl Strona Biuletynu Informacji Publicznej Kancelarii Prezydenta RP http://bip.prezydent.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów i poszczególne podległe jej Ministerstwa prowadzą własne strony internetowe zawierające informacje na temat struktury instytucji, zakresów kompetencji poszczególnych departamentów, programu działania instytucji, sposobu kontaktowania się z obywatelami. Strony nie są prowadzone w jednolitym formacie, dlatego każda zawieraz inne informacje.
— Kancelaria Prezesa Rady Ministrów www.kprm.gov.pl
http://www.bip.gov.pl/index.asp?fid=4599 Parlamentarzyści i radni prowadzą (samodzielnie lub we wspłpracy z asystentami) swoje strony internetowe/blogi, za pomocą których komunikują się z wyborcami. Podstrony na temat parlamentarzystów i radnych prowadzą także partie polityczne na swoich portalach. Prowadzenie blogów lub osobistych stron informacyjnych nie jest na razie zbyt popularne wśród radnych samorządowych. Strony zawierają różnorodne informacje, m.in. o działalności polityka w ramach sprawowania urzędu, wykształceniu, doświadczeniu zawodowym, ale także o życiu osobistym — rodzinie, hobby, upodobaniach. Zapraszamy na podstrony polityków w naszym serwisie. Na każdej z nich znajduje się informacja o linkach do stron i blogów posłów, których adresy pozyskaliśmy sami lub nadesłali nam je internauci. Informację o działaniach posłów, senatorów, posłów do Parlamentu Europejskiego oraz samorządowców prowadzą stale media, ogólnopolskie i lokalne. Partie i ugrupowania polityczne prowadzą witryny internetowe informujące o działalności swoich przedstawicieli w izbach i w terenie. Kodeks Karny z 6 czerwca 1997 r. wprowadza w art. 115 ust. 13 katalog osób, będących funkcjonariuszami publicznymi. Jest to dość obszerny wykaz stanowisk, zawodów, funkcji wybieralnych, których pełnienie kwalifikuje daną osobę do tej grupy. Funkcjonariuszami publicznymi są więc osoby, które pełnią funkcje publiczne, wykonują zawody zaufania społecznego, lub których praca w szczególny sposób je wyróżnia. W portalu www.mamprawowiedziec.pl znajdują się informacje na temat osób, sprawujących wybieralne funkcje publiczne. Prezydent RP jest wybierany przez Naród w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w tajnym głosowaniu. Prezydentem zostaje ten kandydat, który otrzyma ponad połowę wszystkich ważnie oddanych głosów. Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska wymaganej większości, przeprowadza się drugą turę wyborów. Kandydat musi mieć ukończone 35 lat oraz musi zgromadzić co najmniej 100 tys. podpisów, popierających jego kandydaturę. Szczegółowe regulacje, dotyczące wyboru Prezydenta, określa ustawa z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydenta wybieramy na pięcioletnią kadencję. Prezydentem RP można zostać nie więcej niż dwukrotnie. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest reprezentantem państwa w stosunkach zewnętrznych:
— ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe
Wyjątki stanowią:
— zarządzenie wyborów do Sejmu i Senatu
Żadna z ustaw nie nakłada na Prezydenta RP obowiązku wypełniania oświadczeń majątkowych lub rejestrów korzyści. Na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej Prezydenta możemy jedynie znaleźć informację o majątku Kancelarii Prezydenta, która jest organem, obsługującym urząd prezydencki. Prezydent nie ma obowiązku ujawniania informacji na swój temat. Posłowie i senatorowie są wybierani na podstawie ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie tych przepis?, co 4 lata odbywają się wybory do parlamentu, w których wybieramy 460 posłów i 100 senatorów. Nie można jednocześnie kandydować na posła i senatora. Wybory do Sejmu i Senatu zarządza prezydent w terminie co najmniej 90 dni przed końcem poprzedniej kadencji. Wybory do obu izb odbywają się jednocześnie. Wybory do Sejmu odbywają się co 4 lata, jednak jego kadencja (czyli okres urzędowania) może zostać skrócony w przypadkach przewidzianych w Konstytucji np. w wyniku samorozwiązania Sejmu i wówczas dochodzi do przedterminowych wyborów. Wybory do sejmu są: powszechne — prawa wyborcze przysługują w zasadzie wszystkim dorosłym obywatelom kraju, bez względu na pochodzenie, płeć, majątek itp.; równe — każdy może głosować tylko raz i oddać tylko jeden głos, a każdy głos ma jednakowe znaczenie; bezpośrednie — oddaje się głos na osobę, która ma być wybrana; proporcjonalne — wyborca głosuje przede wszystkim na partie polityczne, a poszczególne miejsca w izbie są rozdzielane proporcjonalnie do poparcia udzielonego każdej z tych partii przez wyborców; głosowanie jest tajne — zapewnia się gwarancję, że decyzja wyborcy nie będzie ustalona i ujawniona. Czynne prawo wyborcze, czyli prawo wybierania posłów, przysługuje obywatelom polskim, któży najpźniej w dniu głosowania kończą 18 lat. Prawo to nie przysługuje jednak osobom, które zostały prawomocnym orzeczeniem sądu ubezwłasnowolnione lub pozbawione praw publicznych lub wyborczych. Bierne prawo wyborcze, czyli prawo bycia wybranym do Sejmu, przysługuje natomiast obywatelom polskim, mającym czynne prawo wyborcze, któży najpźniej w dniu wyborów kończą 21 lat. Zasady i sposób organizacji wyborów oraz sprawy finansowania kampanii wyborczej przez partie określa szczegółowo tzw. ordynacja wyborcza. Aby zostać senatorem należy: mieć obywatelstwo polskie, pełnię praw wyborczych i odpowiedni wiek. Na pełnię praw składa się:
— Czynne prawo wyborcze - czyli prawo wybierania, które uzyskuje się kończąc 18 lat.
Senatorowie wybierani są w wyborach: powszechnych - głosować mogą wszyscy pełnoletni obywatele; bezpośrednich - głosuje się na konkretną osobę, a nie na listę wyborczą, czy partię polityczną; tajnych - wyborcy decydują na kogo oddać głos i nikomu nie muszą o tym mówić; zgodnie z zasadą większości - wygrywają ci kandydaci, na których oddano najwięcej głosów. Senatorowie wybierani są w 40 okręgach wyborczych, które obejmują teren województwa lub jego cześć. Z każdego okręgu wyborczego wybiera się od 2 do 4 senatorów. Jeżeli w trakcie trwania kadencji któryś z senatorów musi zrezygnować z pełnionej przez siebie funkcji (lub umrze), wtedy w jego okręgu wyborczym odbywają się wybory uzupełniające. Punktem wyjścia dla przeprowadzenia wyborów jest zarządzenie wyborów przez Prezydenta RP, który musi brać pod uwagę terminy określone szczegółowo w Konstytucji. Ordynacja wyborcza przewiduje okręgi wyborcze, będące jednostkami terytorialnymi w których dokonywane jest obsadzenie określonej ilości mandatów, czyli liczby posłów, a w nich stworzone są obwody głosowania, w których głosuje określona grupa wyborców. Do obsługi wyborów powoływane są szczególne organy, składające się z trzech szczebli. Pierwszy, o charakterze stałego organu, stanowi Państwowa Komisja Wyborcza, jako organ nadzorczo-organizacyjny. Następnie, tworzone są dla konkretnych wyborów komisje okręgowe, które rejestrują listy kandydatów oraz ustalają wyniki wyborów w okręgach. Najniższy szczebel to obwodowe komisje wyborcze, składające się z wyborców powołanych przez organy gminy, a ich głównym zadaniem jest przeprowadzenie bezpośredniego głosowania w obwodzie i obliczenie jego wyników. Ustalenie wyników wyborów jest procesem skomplikowanym, ponieważ wymaga zsumowania wyników głosowania i jednocześnie ustalenia, które komitety wyborcze przekroczyły tzw. próg wyborczy, wymagany przy podziale mandatów, a następnie proporcjonalnego rozdziału mandatów. Po zakończeniu tych prac Państwowa Komisja Wyborcza podaje wyniki wyborów do Sejmu i ogłasza je w Dzienniku Ustaw. Natomiast, w przypadku zgłoszenia protestów wyborczych organem właściwym do ich rozpatrzenia jest Sąd Najwyższy, który stwierdza ważność wyborów. źródło:
— http://edukacja.sejm.gov.pl/sejm-i-poslowie/poslowie/wybory.html;
Prawa i obowiązki parlamentarzystów określa ustawa z 9 maja 1996 r. O wykonywaniu mandatu posła i senatora. Podstawowym prawem i obowiązkiem posła i senatora jest czynne uczestnictwo w pracach - odpowiednio - Sejmu i Senatu oraz Zgromadzenia Narodowego (jest to wspólne posiedzenie Sejmu i Senatu), a także ich organów, czyli np. komisji sejmowych lub senackich. Podczas wykonywania obowiązków poseł/senator w szczególności ma prawo:
— wyrażać swoje stanowisko oraz zgłaszać wnioski w sprawach rozpatrywanych na posiedzeniach Sejmu/Senatu i ich organów;
Parlamentarzyści mają prawo uzyskiwać od członków Rady Ministrów oraz przedstawicieli właściwych organów i instytucji państwowych i samorządowych informacje i wyjaśnienia. Parlamentarzyści mają prawo uczestniczyć w sesjach sejmików województw, rad powiatów i rad gmin, właściwych dla okręgów wyborczych, z których zostali wybrani, lub właściwych ze względu na siedzibę biura parlamentarzysty. Parlamentarzyści mają prawo podjąć interwencję w organie administracji rządowej i samorządu terytorialnego, zakładzie lub przedsiębiorstwie państwowym oraz organizacji społecznej, a także w jednostkach gospodarki niepaństwowej dla załatwienia spraw, które wnoszą we własnym imieniu lub w imieniu wyborców, jak również zaznajamiać się z tokiem jej rozpatrywania. Ważną instytucją, chroniącą niezależność w wykonywaniu obowiązków posła lub senatora, jest immunitet parlamentarny. Parlamentarzysta nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej za swoją działalność, wchodzącą w zakres sprawowania mandatu, ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. Działalność parlamentarzysty obejmuje m.in.:
— zgłaszanie wniosków,
Parlamentarzysta, który dopuści się przestępstwa i zostanie złapany "na gorącym uczynku" nie może zasłaniać się immunitetem w celu uniknięcia kary. W innym przypadku niezbędne jest przeprowadzenie procedury odebrania immunitetu. W tym celu przeprowadza się debatę parlamentarną nad zasadnością zarzutów karnych, a następnie głosowanie nad odebraniem immunitetu. Za przestępstwo popełnione przed lub w trakcie zasiadania w Sejmie/Senacie parlamentarzysta odbywa zasądzoną karę po wygaśnięciu mandatu. PRZYKŁADY:Co to znaczy, że posła chroni immunitet poselski?
Parlamentarzysta nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za działania bezpośrednio związane z działalnością parlamentarną - np. za treść swoich wystąpień w parlamencie, głosowania, zgłaszane projekty ustaw. Zakaz ten obejmuje okres ważności mandatu, trwa po jego wygaśnięciu i nie może zostać uchylony. Immunitet nie zwalnia jednak parlamentarzysty z odpowiedzialności karnej za naruszenie praw innych osób (np. w przypadku pomówienia innej osoby w przemówieniu sejmowym).
Od 10 lat staram się bezskutecznie o mieszkanie komunalne. Czy któryś z posłów może mi pomóc?
Poseł może zwrócić się do urzędu odpowiedzialnego za przydział tego mieszkania z poparciem wniosku, lub z pytaniem dlaczego wniosek rozpatrywany jest tak długo. Nie ma jednak możliwości nakazać urzędowi pozytywnego załatwienia sprawy.
W mojej gminie planowana jest budowa spalarni śmieci. Większość mieszkańców jest temu przeciwna, dysponujemy ekspertyzami, potwierdzającymi szkodliwość takiego przedsięwzięcia dla środowiska naturalnego. Gdzie powinniśmy szukać sojuszników? Czy mogę ich znaleźć wśród radnych lub posłów? W jaki sposób mogliby mi pomóc?
Decyzje, dotyczące budowy spalarni, podejmowane są uchwałami rady gminy. Działania mieszkańców powinny być uzależnione od etapu, w którym znajduje się planowanie budowy. Jeżeli propozycja nie została jeszcze oficjalnie przekazana pod obrady rady, można skontaktować się z osobami, które podejmują taką inicjatywę - np. burmistrzem lub klubem radnych. Jeżeli projekt uchwały trafił już do odpowiedniej komisji, warto sprawdzić, kto w niej zasiada, kto może być pomocny. Mieszkańcy mogą też sami skorzystać z przysługującego im prawa do uczestnictwa w posiedzeniach komisji. Radni, którzy zostaną przez nich przekonani, mogą lobbować wśród innych radnych, aby nie wyrażać zgody na budowę - a mieszkańcy również mogą budować poparcie wokół ich własnej propozycji rozwiązania problemu i np. przyjść na sesję rady, podczas której głosowany będzie wniosek o budowę. Posłowie mogą udzielić wsparcia na każdym z tych etapów - warto z tego korzystać, bo choć nie mogą oni wymóc na radnych podjęcia określonej decyzji, to mogą nagłośnić problem i wykorzystać swój autorytet do lobbowania na rzecz wycofania planu budowy spalarni. Czy Sejm prowadzi archiwum posiedzeń? Jakie są warunki korzystania z niego?
Tak. Zdecydowana większość materiałów dostępna jest na stronie www.sejm.gov.pl. Gdyby nie udało nam się jednak odnaleźć na stronie internetowej interesujących nas dokumentów, możemy zwrócić się do Kancelarii Sejmu, która prowadzi takie archiwum dokumentów i multimediów, rejestrujących prace parlamentarzystów.
Co to jest mandat poselski?
Jest to forma upoważnienia posła do sprawowania funkcji reprezentanta całego Narodu. Oznacza to, że poseł jest reprezentantem Narodu, a nie tylko swoich wyborców. Początek sprawowania mandatu wyznacza dzień złożenia ślubowania poselskiego przed Sejmem. Mandat wygasa w dniu zrzeczenia się mandatu, pozbawienia mandatu wyrokiem Trybunału Stanu, śmierci posła lub końca kadencji Sejmu.
W jaki sposób i w jakich okolicznościach można posłowi odebrać immunitet poselski?
Istnieje kilka możliwości uchylenia immunitetu:
— po pierwsze, w konsekwencji zatrzymania posła w chwili popełniania przestępstwa, na tzw. gorącym uczynku,
Czym różni się immunitet formalny od immunitetu materialnego?
Immunitet materialny oznacza, że za działalność, wchodzącą w zakres sprawowania mandatu, parlamentarzysta odpowiada wyłącznie przed Sejmem, a w przypadku naruszenia przez niego praw osób trzecich może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu lub Senatu. Immunitet chroni zarówno w czasie kadencji, jak i po jej zakończeniu, a obejmować może np. obrażenie wypowiedzią posła z trybuny sejmowej. Immunitet formalny dotyczy czynów karalnych (np. spowodowania wypadku drogowego pod wpływem alkoholu), które nie pozostają w związku z wykonywaniem mandatu. W tym przypadku o pociągnięciu do odpowiedzialności posła decyduje Sejm, a senatora - Senat. Prawo zezwala na osobistą rezygnację z tego przywileju (immunitetu poselskiego/senatorskiego). Parlamentarzysta ma obowiązek informowania wyborców o swojej pracy i działalności Sejmu/Senatu. Posłowie i senatorowie przyjmują opinie, postulaty, wnioski wyborców oraz ich organizacji i biorą je pod uwagę w swej działalności parlamentarnej. Tworzą biura poselskie lub poselsko-senatorskie w celu obsługi swojej działalności w terenie, w wybranym okręgu lub okręgach wyborczych. Poseł lub senator ma obowiązek wyznaczenia terminu dyżuru, podczas którego spotyka się z wyborcami ze swojego okręgu. Poseł lub senator jest obowiązany podać Marszałkowi Sejmu lub Senatu następujące dane, dotyczące pracowników biura oraz społecznych współpracowników:
— imię i nazwisko;
Dane te są jawne i podawane do wiadomości publicznej przez Marszałka Sejmu lub Senatu w formie elektronicznej na www.sejm.gov.pl lub www.senat.gov.pl. Na koniec kadencji posłowie i senatorowie są zobowiązani złożyć w Kancelarii Sejmu lub Senatu rozliczenie kwot, przeznaczonych na prowadzenie biura. Jeśli mandat wygasł w trakcie kadencji, zobowiązani są złożyć rozliczenie roczne. PRZYKŁADY:Gdzie mogę sprawdzić, jak głosował poseł?
Dokładna lista imienna prowadzona jest na stronie www.sejm.gov.pl. Wystarczy znaleźć interesującego nas polityka, a następnie kliknąć w zakładkę "Głosowania". Należy pamiętać, że imienny rejestr głosowań prowadzony jest tylko podczas posiedzeń plenarnych. Głosowania w komisjach sejmowych są rejestrowane zbiorczo i obywatele nie mają szansy dowiedzieć się, jak glosowali poszczególni członkowie komisji.
Czy poseł ma obowiązek być obecny w biurze poselskim podczas określonej liczby dyżurów?
Nie. Nie ma takich przepisów.
Co to jest uposażenie posła i ile wynosi?
W okresie sprawowania mandatu, licząc od pierwszego posiedzenia Sejmu, posłom przysługuje uposażenie poselskie wypłacane miesięcznie. Uposażenie odpowiada wysokości wynagrodzenia podsekretarza stanu, ustalonego na podstawie przepisów o wynagrodzeniu osób, zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, z wyłączeniem dodatku z tytułu wysługi lat i wynosi obecnie 9892 złotych 20 gr. brutto. Uposażenie nie przysługuje tym posłom, którzy pozostając w stosunku pracy nie korzystają z urlopu bezpłatnego, posłom, prowadzącym działalność gospodarczą samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami oraz posłom, którzy nie zawiesili prawa do emerytury lub renty.
Co to jest dieta poselska? Ile wynosi?
Dietę parlamentarną stanowią środki finansowe, przysługujące posłowi na pokrycie kosztów, związanych z wydatkami poniesionymi w związku z wykonywaniem mandatu na terenie kraju (np. benzyna czy bilety kolejowe). Dieta wynosi obecnie 2473 złotych 08 gr. i jest wolna od podatku dochodowego.
Jaką kwotą dysponuje poseł na biuro poselskie i na co konkretnie może ją przeznaczyć, a na co nie? Kto ma prawo wglądu w rachunki biura poselskiego?
Biuro poselskie tworzy się w celu obsługi działalności związanej z wykonywaniem mandatu w terenie. W okresie kadencji Sejmu Kancelaria Sejmu pokrywa wydatki posłów. Wydatki posłów wybranych ponownie w kwocie nie większej niż 4.500 zł, a posłów wybranych po raz pierwszy w kwocie nie większej niż 9000 złotych, miesięcznie dotyczyć mogą:
— wyposażenia biura poselskiego w meble i inne przedmioty - według dowodów zakupu,
Dodatkowo posłowie otrzymują co miesiąc ryczałt na prowadzenie biura, który wynosi 10.150 złotych. Pieniądze te są przeznaczane między innymi na wynagrodzenia pracowników, tłumaczenia, koszty bieżące (np. czynsz). Poseł ma obowiązek przedstawiania Marszałkowi Sejmu sprawozdań finansowych ze sposobu wydatkowania ryczałtu. Sprawozdania są jawne i każdy obywatel ma prawo je obejrzeć w Kancelarii Sejmu. Gdzie można znaleźć informacje o karalności posłów/senatorów/radnych?
Niestety ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym nie przewiduje możliwości uzyskania przez obywatela informacji o karalności innej osoby. Taka możliwość jest przewidziana tylko dla organów władzy lub pracodawców. Na przykład, prawo do uzyskania informacji o osobach, których dane osobowe zgromadzone zostały w Rejestrze, przysługuje m.in.:
— Marszałkowi Sejmu, w odniesieniu do posłów i Marszałkowi Senatu, w odniesieniu do senatorów;
W okresie wykonywania mandatu posłowie i senatorowie nie mogą pozostawać w stosunku pracy z określonymi instytucjami publicznymi: Kancelarią Sejmu, Kancelarią Senatu, Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Biurem Trybunału Konstytucyjnego, Najwyższą Izbą Kontroli, Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich, Biurem Rzecznika Praw Dziecka, Biurem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowym Biurem Wyborczym, Państwową Inspekcją Pracy, administracją rządową i samorządu terytorialnego - z wyjątkiem stosunku pracy, uzyskanego w wyniku wygrania wyborów, oraz nie mogą wykonywać pracy w charakterze sędziego i prokuratora, pracownika administracyjnego sądu i prokuratury, nie mogą także pełnić zawodowej służby wojskowej. Poseł lub senator jest obowiązany powiadomić Marszałka Sejmu lub Senatu o zamiarze podjęcia dodatkowych zajęć, z wyjątkiem działalności, podlegającej prawu autorskiemu (publicystyki i pisania książek). Parlamentarzyści nie mogą podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn, mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu. Na przykład, jeżeli trwa przetarg na zakup prywatyzowanego przedsiębiorstwa, poseł nie powinien przyjmować od potencjalnych kupujących żadnych prezentów - nawet gadżetów reklamowych. Parlamentarzyści nie mogą powoływać się na swój mandat ani posługiwać tytułem posła lub senatora w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami bądź prowadzoną działalnością gospodarczą. Parlamentarzyści nie mogą prowadzić, być pełnomocnikami lub zarządzać działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia państwowego lub samorządowego. Parlamentarzyści nie mogą być członkami władz ani pełnomocnikami handlowymi przedsiębiorstw z udziałem państwowych lub samorządowych osób prawnych. Wybór lub powołanie posła lub senatora do takich władz jest z mocy prawa nieważny. Parlamentarzyści nie mogą posiadać więcej niż 10% udziałów lub akcji w spółkach z udziałem Skarbu Państwa. Ten przepis spowodowany jest obawą powstania konfliktu interesów i skutecznie ogranicza wpływ parlamentarzysty na działanie przedsiębiorstwa. PRZYKŁADY:Gdzie można sprawdzić, jaki procent akcji lub udziałów w spółkach z udziałem Skarbu Państwa posiadają posłowe? Czy jest prowadzony taki rejestr? Czy istnieje obowiązek jego prowadzenia?
Te dane poseł ma obowiązek ujawnić w oświadczeniu majątkowym (oświadczenia majątkowe publikowane są na stronie www.sejm.gov.pl i w naszym serwisie).
Parlamentarzyści są zobowiązani do składania oświadczeń o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie o stanie majątkowym dotyczy majątku odrębnego oraz wspólnego z małżonkiem. Oświadczenie powinno zawierać informacje o:
— zasobach pieniężnych; nieruchomościach; uczestnictwie w spółkach cywilnych lub w osobowych spółkach handlowych; akcjach i udziałach w spółkach handlowych; mieniu, nabytym od Skarbu Państwa, od innej państwowej osoby prawnej, od jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej, które podlegało zbyciu w drodze przetargu; a także o prowadzonej działalności gospodarczej i stanowiskach, zajmowanych w spółkach handlowych;
Oświadczenie o stanie majątkowym parlamentarzysta składa w dwóch egzemplarzach Marszałkowi Sejmu lub Senatu w następujących terminach:
— do dnia złożenia ślubowania, wraz z informacją o sposobie i terminach zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem majątku Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego w związku z wyborem na posła albo senatora oraz z informacją o posiadaniu majątku Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego;
Informacje, zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym są jawne, z wyłączeniem informacji o adresie zamieszkania posła albo senatora oraz o miejscu położenia wymienionych w oświadczeniu nieruchomości. Jawne informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym są podawane do wiadomości publicznej w formie elektronicznej, na stronach www.sejm.gov.pl lub www.senat.gov.pl. Oświadczenie o stanie majątkowym przechowuje się przez 6 lat. W Rejestrze ujawniane są korzyści, uzyskiwane przez parlamentarzystów oraz ich małżonków. Poseł/senator jest zobowiązany do zgłaszania do rejestru korzyści informacji o:
— wszystkich stanowiskach i zajęciach, wykonywanych w administracji publicznej i instytucjach prywatnych, z tytułu których pobiera wynagrodzenie, oraz pracy zawodowej wykonywanej na własny rachunek;
Rejestr korzyści jest jawny. PRZYKŁADY:Co się stanie, jeśli poseł nie złoży oświadczenia lub złoży je po terminie?
Niezłożenie oświadczenia o stanie majątkowym powoduje odpowiedzialność regulaminową oraz utratę prawa do uposażenia do czasu złożenia oświadczenia.
Kto weryfikuje informacje, zawarte w oświadczeniu majątkowym / rejestrze korzyści?
Analizy danych, zawartych w oświadczeniach o stanie majątkowym, dokonują właściwe komisje, powołane odpowiednio przez Sejm albo Senat (np. komisja etyki poselskiej) oraz właściwe urzędy skarbowe.
Co grozi posłowi/senatorowi za podanie w oświadczeniu majątkowym / rejestrze korzyści nieprawdziwych lub niepełnych informacji?
Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu o stanie majątkowym powoduje odpowiedzialność na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu Karnego. Przepis ten stanowi, że ten, kto, składając zeznanie, mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu, prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Wójt jest organem wykonawczym gminy wiejskiej. Burmistrz jest organem wykonawczym w gminie, której siedziba władz znajduje się w mieście, położonym na terytorium tej gminy. W miastach, liczących powyżej 100.000 mieszkańców, działających na prawach gminy, organem wykonawczym jest prezydent miasta. Zasady i tryb przeprowadzania wyboru wójta/burmistrza/prezydenta miasta określa ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. "O bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta". Wójt/burmistrz/prezydent miasta wybierany jest w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym. Dolną granicą wieku kandydowania na urząd wójta/burmistrza/prezydenta miasta jest ukończony 25 rok życia. Kadencja wójta/burmistrza/prezydenta miasta trwa 4 lata. Wójt/burmistrz/prezydent miasta wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy, określone przepisami prawa. Do zadań wójta/burmistrza/prezydenta miasta należy w szczególności:
— przygotowywanie projektów uchwał rady gminy,
Wójt/burmistrz/prezydent miasta kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. PRZYKŁAD:W jakim zakresie prezydent miasta może decydować o przeznaczeniu środków, którymi dysponuje miasto?
Decyzję odnośnie budżetu miasta podejmuje wyłącznie rada miasta. Prezydent może mieć jednak pewien (ograniczony) wpływ na przeznaczenie środków budżetowych.
Prezydent miasta przygotowuje projekty uchwał rady gminy, co oznacza, że na tym etapie ma możliwość zaproponowania radnym sposobu wydatkowania pieniędzy.
Prezydent miasta/wójt/burmistrz gospodaruje mieniem komunalnym i realizuje budżet. Dzięki temu ma na przykład wpływ na przekazanie określonej organizacji pozarządowej konkretnego dofinansowania ze środków, zapisanych w budżecie na tego typu cele.
Działalność organów gminy, czyli również wójta, burmistrza lub prezydenta miasta jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów, wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy. Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określa statut gminy. PRZYKŁAD:Czy prezydent miasta powinien przeprowadzać konsultacje społeczne przed podjęciem kluczowych decyzji, dotyczących rozwoju miasta i zagospodarowania terenu? Jeśli tak, to jakie sprawy muszą być konsultowane?
Konsultacje społeczne są przeprowadzane właśnie przez prezydenta miasta. Konsultacje przeprowadza się najczęściej w przypadkach przewidzianych ustawą (np. zmiana granic dzielnicy) lub w innych ważnych dla gminy sprawach (decyzje, dotyczące lokalizacji nowych inwestycji, rozwiązań komunikacyjnych, spalarni śmieci czy rozwoju sieci przedszkoli). Ważne sprawy to na ogół takie, które dotyczą znaczącej części lub ogółu mieszkańców.
Funkcji wójta/burmistrza/prezydenta miasta oraz jego zastępcy nie można łączyć z:
— funkcją wójta/burmistrza/prezydenta miasta lub jego zastępcy w innej gminie lub innym mieście,
Wójt/burmistrz/prezydent miasta nie może podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn, mogących podważyć zaufanie wyborców do urzędu. Na przykład burmistrz nie powinien przyjmować prezentów od prezesa zakładów wodociągowych, starających się o przedłużenie umowy z miastem na dostawy wody dla mieszkańców. Wójt/burmistrz/prezydent miasta nie może powoływać się na swój mandat w związku z dodatkowymi zajęciami bądź prowadzoną działalnością gospodarczą. W trakcie pełnienia funkcji lub trwania zatrudnienia oraz przez okres 3 lat po zakończeniu pełnienia funkcji lub ustaniu zatrudnienia (np. sekretarza miasta) wójt/burmistrz/prezydent miasta nie może przyjąć jakiegokolwiek przedmiotu lub innego świadczenia (np. opłacenie wycieczki zagranicznej), nieodpłatnie lub odpłatnie w wysokości niższej od jego rzeczywistej wartości od osób lub instytucji, jeżeli brał udział w wydaniu rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, dotyczących tych osób i instytucji i miał bezpośredni wpływ na treść tego rozstrzygnięcia. PRZYKŁAD:Czy wójt może kupić za 100 złotych komplet nowych opon zimowych od właściciela warsztatu samochodowego, któremu w ramach sprawowania funkcji wójta wynajął lokal komunalny na prowadzenie warsztatu?
Nie. Stanowi to oczywiste naruszenie przepisów. Kupno opon po tak niskiej cenie od osoby, która dzięki decyzji wójta korzystała z mienia samorządowego, stanowiłoby przejaw korupcji.
Oświadczenie majątkowe
Wójt/burmistrz/prezydent miasta jest obowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie majątkowe dotyczy jego majątku odrębnego oraz majątku, objętego małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe powinno zawierać informacje o:
— zasobach pieniężnych, nieruchomościach, akcjach i udziałach w spółkach handlowych oraz o nabyciu od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także dane o prowadzonej działalności gospodarczej oraz dotyczące zajmowania stanowisk w spółkach handlowych,
Osoba, składająca oświadczenie majątkowe, określa w nim, które składniki majątkowe, dochody i zobowiązania przynależą do majątku odrębnego, a które objęte są małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym za rok poprzedni (PIT) i jego korektą wójt/burmistrz/ prezydent miasta składa wojewodzie w dwóch egzemplarzach. Wójt/burmistrz/prezydent miasta składa pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego musi dołączyć informację o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli taką działalność prowadził przed dniem wyboru. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez wójta /burmistrz/prezydenta miasta co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji. Informacje, zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne, z wyłączeniem informacji o adresie zamieszkania składającego oświadczenie oraz o miejscu położenia wymienionych w oświadczeniu nieruchomości. Wojewoda i przewodniczący rady gminy przekazują wójtowi kopie oświadczeń majątkowych, które im złożono. Jawne informacje zawarte w oświadczeniach majątkowych są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej - www.bip.gov.pl. Oświadczenie o prowadzonej działalności gospodarczej
Wójt/burmistrz/prezydent miasta jest obowiązany do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej, prowadzonej przez jego małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki i rodzeństwo, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie gminy, w której osoba obowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję lub jest zatrudniona. Obowiązany jest on również do złożenia oświadczenia o umowach cywilnoprawnych, zawartych przez jego małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki i rodzeństwo, jeżeli umowy te zawarte zostały z organami gminy, jednostkami organizacyjnymi gminy lub gminnymi osobami prawnymi i nie dotyczą korzystania z powszechnie dostępnych usług lub nie są zawarte na warunkach powszechnie obowiązujących. Radni wybierani są na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. "Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw". Wybory do rad województwa są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym. Kandydat na radnego najpóźniej w dniu wyborów musi mieć skończone 18 lat. Prawa, obowiązki i kompetencje radnych określa ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. "O samorządzie województwa". Do zadań samorządu województwa należy m.in. określenie strategii rozwoju województwa, uwzględniającej m.in. następujące cele:
— pielęgnowanie polskości oraz rozwój i kształtowanie świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej mieszkańców, a także pielęgnowanie i rozwijanie tożsamości lokalnej,
Samorząd województwa prowadzi politykę rozwoju województwa, na którą składają się m.in.:
— tworzenie warunków rozwoju gospodarczego, w tym kreowanie rynku pracy,
W przypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla województwa mogą być przeprowadzane na jego terytorium konsultacje z mieszkańcami. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami województwa określa uchwała sejmiku województwa. PRZYKŁAD:Jakie są kompetencje wojewody? Kto go wybiera?
Wojewoda nie jest wybierany. Jest przedstawicielem rządu w województwie. Wojewodę nominuje premier na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, któremu urząd wojewody bezpośrednio podlega.
Czy radny sejmiku wojewódzkiego może pomóc firmie, działającej na terenie całego województwa i zatrudniającej niepełnosprawnych, która chciałaby wybudować sieć sklepów przyjaznych osobom niepełnosprawnym (firma szuka środków finansowych, lokali, etc.)?
Tak, jak najbardziej. Może na przykład namawiać innych radnych do podjęcia pozytywnej decyzji o pozwoleniu na budowę, czy przekazaniu terenu komunalnego pod sklep. Oczywiście taka forma pomocy nie może mieć charakteru korupcyjnego i opierać się może wyłącznie na przesłankach merytorycznych.
Radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej województwa. Radny utrzymuje stałą więź z mieszkańcami oraz ich organizacjami, a w szczególności przyjmuje zgłaszane przez mieszkańców województwa postulaty i przedstawia je organom województwa do rozpatrzenia, nie jest jednak związany instrukcjami wyborców. Radni muszą wyznaczyć termin spotkań z mieszkańcami swojego okręgu. Informacja o czasie i miejscu spotkań powinna znaleźć się w siedzibie rady oraz na stronach właściwego Biuletynu Informacji Publicznej. Mandatu radnego województwa nie można łączyć z:
— mandatem posła lub senatora,
Radny nie może wchodzić w stosunki cywilnoprawne w sprawach majątkowych z województwem lub wojewódzkimi samorządowymi jednostkami organizacyjnymi, z wyjątkiem stosunków prawnych, wynikających z korzystania z powszechnie dostępnych usług na warunkach ogólnych oraz stosunku najmu pomieszczeń do własnych celów mieszkaniowych lub własnej działalności gospodarczej oraz dzierżawy, a także innych prawnych form korzystania z nieruchomości, jeżeli najem, dzierżawa lub użytkowanie są oparte na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu czynności prawnych. Radny nie może brać udziału w głosowaniu w sprawach dotyczących jego interesu prawnego. Radny nie może pozostawać w stosunku pracy z urzędem marszałkowskim w tym województwie, w którym uzyskał mandat. Po uzyskaniu mandatu musi złożyć wypowiedzenie. Radny nie może podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn, mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu. Radny nie może powoływać się na swój mandat w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami bądź prowadzoną działalnością gospodarczą. Radny nie może prowadzić działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia województwa, w którym uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności Oświadczenie majątkowe
Radni są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie majątkowe dotyczy ich majątku odrębnego oraz majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe zawiera informacje o:
— zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach handlowych oraz o nabyciu od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także dane o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz dotyczące zajmowania stanowisk w spółkach handlowych,
Osoba, składająca oświadczenie majątkowe, określa w nim przynależność poszczególnych składników majątkowych, dochodów i zobowiązań do majątku odrębnego lub do majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą radny składa w dwóch egzemplarzach przewodniczącemu sejmiku województwa. Radny składa pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego radny jest obowiązany dołączyć informację o sposobie i terminie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia województwa, w którym uzyskał mandat, jeżeli taką działalność prowadził przed dniem wyboru. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez radnego co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji. Informacje, zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne, z wyłączeniem informacji o adresie zamieszkania składającego oświadczenie oraz o miejscu położenia wymienionych w oświadczeniu nieruchomości. Przewodniczący sejmiku województwa przekazuje marszałkowi województwa kopie oświadczeń majątkowych, które mu złożono. Jawne informacje, zawarte w oświadczeniach majątkowych są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej (www.bip.gov.pl). Oświadczenie o prowadzonej działalności gospodarczej
Radny jest obowiązany do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej, prowadzonej przez jego małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki oraz rodzeństwo, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie województwa, w którym osoba obowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję lub jest zatrudniona. Obowiązany jest on również do złożenia oświadczenia o umowach cywilnoprawnych, zawartych przez jego małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki oraz rodzeństwo, jeżeli umowy te zawarte zostały z organami województwa, wojewódzkimi samorządowymi jednostkami organizacyjnymi lub wojewódzkimi osobami prawnymi i nie dotyczą stosunków prawnych, wynikających z korzystania z powszechnie dostępnych usług lub stosunków prawnych powstałych na warunkach powszechnie obowiązujących. Radny, którego małżonek, rodzic, dziadek, dzieci, wnuki lub rodzeństwo, w okresie pełnienia funkcji lub zatrudnienia tej osoby zostali zatrudnieni na terenie danego województwa w jednostce organizacyjnej jednostki samorządu terytorialnego, związku jednostek samorządu terytorialnego albo rozpoczęli pracę w spółkach handlowych, w których co najmniej 50% udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego, jest obowiązany do pisemnego poinformowania o tym fakcie osoby, której składa oświadczenie majątkowe. Oświadczenia składane są w ciągu 30 dni od dnia wyboru, powołania lub zatrudnienia, a w przypadku podjęcia działalności gospodarczej albo zawarcia umowy w trakcie pełnienia funkcji lub w czasie zatrudnienia - w terminie 30 dni od dnia zaistnienia przyczyny złożenia oświadczenia. Oświadczenia zostają opublikowane na właściwej stronie Biuletynu Informacji Publicznej (www.bip.gov.pl) PRZYKŁADY:Czy marszałek województwa jest urzędnikiem szczebla samorządowego? Kto go wybiera?
Tak. Marszałek województwa wybierany jest przez sejmik województwa bezwzględną większością głosów ustawowego składu sejmiku. Marszałkiem województwa może także zostać osoba spoza składu sejmiku. Do obowiązków marszałka należy m.in. wydawanie decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej oraz kierowanie bieżącymi sprawami województwa, a także reprezentowanie go na zewnątrz.
Radni wybierani są na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. "Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw". Wybory do rad powiatów są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym. Kandydat na radnego najpóźniej w dniu wyborów musi mieć skończone 18 lat. Kadencja radnych powiatowych trwa 4 lata. Kompetencje, obowiązki i prawa radnego
Prawa i obowiązki radnych określone są w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. "O samorządzie powiatowym". Radny obowiązany jest brać udział w pracach organów powiatu oraz powiatowych jednostek organizacyjnych, do których został wybrany lub desygnowany. Do zadań powiatu należą m.in. zadania z zakresu:
— edukacji publicznej,
Komunikacja z wyborcami
Działalność organów powiatu jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z obowiązujących ustaw. Jawność działania organów powiatu obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady powiatu i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów, wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów powiatu i komisji rady powiatu. Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określa statut powiatu. W przypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla powiatu mogą być przeprowadzane na jego terytorium konsultacje z mieszkańcami. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami powiatu określa uchwała rady powiatu. Radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej powiatu. Radny utrzymuje stałą więź z mieszkańcami oraz ich organizacjami, a w szczególności przyjmuje zgłaszane przez mieszkańców powiatu postulaty i przedstawia je organom powiatu do rozpatrzenia, nie jest jednak związany instrukcjami wyborców. Radni muszą wyznaczyć termin spotkań z mieszkańcami swojego okręgu. Informacja o czasie i miejscu spotkań powinna znaleźć się w siedzibie rady oraz na stronach właściwego Biuletynu Informacji Publicznej. PRZYKŁAD:Gdzie i do kogo mogę się zgłosić w celu przejrzenia protokołów sesji rady powiatu?
Protokoły znajdują się w urzędzie rady powiatu i należy pytać o nie w sekretariacie oraz w punkcie informacyjnym urzędu.
Zapobieganie korupcji i konfliktom interesów
Mandatu radnego powiatu nie można łączyć z:
— mandatem posła lub senatora,
Z radnym nie może być nawiązany stosunek pracy w starostwie powiatowym powiatu, w którym radny uzyskał mandat. Radny nie może pełnić funkcji kierownika ani zastępcy kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej. Zarząd powiatu lub starosta nie może powierzyć radnemu powiatu, w którym radny uzyskał mandat, wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. PRZYKŁAD:Czy radny powiatu może być jednocześnie pracownikiem firmy/organizacji, realizującej zadania zlecone przez powiat?
Tak. Zakaz dotyczy tylko pełnienia funkcji kierowniczych.
Oświadczenia
Oświadczenie majątkowe
Radni są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie majątkowe dotyczy ich majątku odrębnego oraz majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe zawiera informacje o:
— zasobach pieniężnych, nieruchomościach, akcjach i udziałach w spółkach handlowych oraz o nabyciu od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także dane o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz dotyczące zajmowania stanowisk w spółkach handlowych,
Osoba, składająca oświadczenie majątkowe, określa w nim przynależność poszczególnych składników majątkowych, dochodów i zobowiązań wobec majątku odrębnego i majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą radny składa przewodniczącemu rady gminy w dwóch egzemplarzach. Radni składają pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego radny jest obowiązany dołączyć informację o sposobie i terminie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez radnego co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji. Oświadczenie majątkowe przechowuje się przez 6 lat. Informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne, z wyłączeniem informacji o adresie zamieszkania składającego oświadczenie oraz o miejscu położenia wymienionych w oświadczeniu nieruchomości. Oświadczenie o prowadzonej działalności gospodarczej
Radny jest obowiązany do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej, prowadzonej przez jego małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki oraz rodzeństwo, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie powiatu, w którym osoba obowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję lub jest zatrudniona. Obowiązany jest również do złożenia oświadczenia o umowach cywilnoprawnych, zawartych przez jego małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki oraz rodzeństwo, jeżeli umowy te zawarte zostały z organami powiatu, powiatowymi jednostkami organizacyjnymi lub powiatowymi osobami prawnymi i nie dotyczą stosunków prawnych, wynikających z korzystania z powszechnie dostępnych usług lub stosunków prawnych, powstałych na warunkach powszechnie obowiązujących. Radny, którego małżonek, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki oraz rodzeństwo, w okresie pełnienia funkcji lub zatrudnienia tej osoby zostali zatrudnieni na terenie danego powiatu w jednostce organizacyjnej jednostki samorządu terytorialnego, związku jednostek samorządu terytorialnego albo rozpoczęli pracę w spółkach handlowych, w których co najmniej 50% udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego, jest obowiązany do pisemnego poinformowania o tym fakcie osoby, której składa oświadczenie majątkowe. Oświadczenia składane są w ciągu 30 dni od dnia wyboru, powołania lub zatrudnienia, a w przypadku podjęcia działalności gospodarczej albo zawarcia umowy w trakcie pełnienia funkcji lub w czasie zatrudnienia - w terminie 30 dni od dnia zaistnienia przyczyny złożenia oświadczenia. Oświadczenia są publikowane na właściwej stronie Biuletynu Informacji Publicznej (www.bip.gov.pl) Radni wybierani są na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. "Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw". Wybory do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym. Kandydat na radnego najpóźniej w dniu wyborów musi mieć skończone 18 lat. Kadencja samorządowa trwa 4 lata. Kompetencje, obowiązki i prawa radnego
Prawa i obowiązki radnego gminy określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. "O samorządzie gminnym". Radny jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany. Do zadań gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, która ją tworzy, a zwłaszcza potrzeb w zakresie:
— tworzenia ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,
Gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego, obowiązujących na obszarze tej gminy. Organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie:
— wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych,
W zakresie nieuregulowanym w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących rada gminy może wydawać przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy. W wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy. Komunikacja z wyborcami
Działalność organów gminy jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów, wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy. Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określa statut gminy. Radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej gminy. Radny utrzymuje stałą więź z mieszkańcami oraz ich organizacjami, a w szczególności przyjmuje zgłaszane przez mieszkańców gminy postulaty i przedstawia je organom gminy do rozpatrzenia, nie jest jednak związany instrukcjami wyborców. W związku z tym, radni muszą wyznaczyć termin spotkań z mieszkańcami swojego okręgu. Informacja o czasie i miejscu spotkań powinna znaleźć się w siedzibie rady oraz na stronach właściwego Biuletynu Informacji Publicznej (www.bip.gov.pl). Zapobieganie korupcji i konfliktom interesów
Z radnym nie może być nawiązywany stosunek pracy w urzędzie gminy, w której radny uzyskał mandat. Nie może on również pełnić funkcji kierownika (ani zastępcy kierownika) gminnej jednostki organizacyjnej (np. szkoły podstawowej, gminnego ośrodka pomocy społecznej czy gminnego domu kultury). Wójt nie może powierzyć radnemu gminy, w której radny uzyskał mandat, wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Radny nie może podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn, których przyjęcie może podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu. Radny nie może powoływać się na swój mandat w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami bądź prowadzoną działalnością gospodarczą. Radny nie może prowadzić działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Radni i ich małżonkowie nie mogą być członkami władz spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych. Wybór lub powołanie tych osób na takie funkcje są z mocy prawa nieważne. Radni nie mogą posiadać więcej niż 10% akcji lub udziałów w spółkach prawa handlowego z udziałem gminnych osób prawnych (np. miejskich zakładów energetycznych czy wodociągowych). Przepis ten ma na celu zapobieganie konfliktom interesów i skutecznie ogranicza wpływ radnego na działanie przedsiębiorstwa lub kierowanie się w pracy publicznej chęcią osiągnięcia zysku (np. poprzez faworyzowanie takich spółek). Radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli głosowanie dotyczy jego interesu prawnego. Mandatu radnego gminy nie można łączyć z:
— mandatem posła lub senatora,
Czy mogę uczestniczyć w sesji Rady Gminy?
Tak, posiedzenia Rady Gminy są otwarte dla wszystkich zamieszkujących ją obywateli.
Jak mogę umówić się na spotkanie z radnym?
Informacja o terminie dyżurów powinna znaleźć się na właściwej stronie Biuletynu Informacji Publicznej. Z reguły podawane jest miejsce oraz godziny dyżurowania radnego. Czasami należy się umówić telefonicznie na spotkanie. Numer telefonu również musi zostać podany na stronie BIP urzędu. Najlepiej, przed odwiedzeniem radnego, upewnić się telefonicznie, że dyżur w danym terminie rzeczywiście się odbędzie.
Gdzie mogę sprawdzić, jakimi kwestiami zajmuje się mój radny?
Taka informacja powinna znaleźć się na stronie Biuletynu Informacji Publicznej. Jeżeli nie ma dokładnych informacji, na pewno można znaleźć listę radnych, zasiadających w poszczególnych komisjach. Jeżeli radny jest np. w komisji edukacji, to zajmuje się m.in. sprawami edukacji.
Oświadczenia
Oświadczenie majątkowe
Radni są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie majątkowe dotyczy ich majątku odrębnego oraz majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe zawiera informacje o:
— zasobach pieniężnych, nieruchomościach, akcjach i udziałach w spółkach handlowych oraz o nabyciu od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także dane o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz dotyczące zajmowania stanowisk w spółkach handlowych,
Osoba, składająca oświadczenie majątkowe, określa w nim przynależność poszczególnych składników majątkowych, dochodów i zobowiązań wobec majątku odrębnego i majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową. Oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i ew. jego korektą radny składa przewodniczącemu rady gminy w dwóch egzemplarzach. Radni składają pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego radny jest obowiązany dołączyć informację o sposobie i terminie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez radnego co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji. Oświadczenie majątkowe przechowuje się przez 6 lat. Informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne, z wyłączeniem informacji o adresie zamieszkania składającego oświadczenie oraz o miejscu położenia wymienionych w oświadczeniu nieruchomości. Wojewoda i przewodniczący rady gminy przekazują wójtowi kopie oświadczeń majątkowych, które im złożono. Jawne informacje, zawarte w oświadczeniach majątkowych, są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej. Oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej
Radni są obowiązani do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej, prowadzonej przez ich małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki, rodzeństwo, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie gminy, w której osoba zobowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję lub jest zatrudniona. Na przykład radny musi ujawnić, że jego żona prowadzi kwiaciarnię na terenie gminy, w której jest radnym. Radni obowiązani są również do złożenia oświadczenia o umowach cywilnoprawnych, zawartych przez ich małżonka, rodziców, dziadków, dzieci, wnuki, rodzeństwo, jeżeli umowy te zawarte zostały z organami gminy, jednostkami organizacyjnymi gminy lub gminnymi osobami prawnymi i nie dotyczą stosunków prawnych, wynikających z korzystania z powszechnie dostępnych usług lub stosunków prawnych, powstałych na warunkach powszechnie obowiązujących. Przykładem takiej umowy jest np. umowa pomiędzy urzędem miasta a synem radnego o dostawie wody mineralnej do urzędu. Oświadczenia o działalności gospodarczej składane są w ciągu 30 dni od dnia wyboru, powołania lub zatrudnienia, a w przypadku podjęcia działalności gospodarczej w trakcie pełnienia funkcji lub w czasie zatrudnienia - w terminie 30 dni od dnia zaistnienia przyczyny złożenia oświadczenia. Oświadczenie składa się przewodniczącemu rady gminy. Oświadczenia te są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej - www.bip.gov.pl. Czy obywatel może zgłosić projekt ustawy? W jaki sposób się to odbywa?
Procedura zgłaszania projektu ustawy, czyli tzw. inicjatywa ustawodawcza jest skomplikowana. Nie ma możliwości bezpośredniego zgłaszania takich projektów. Należy zebrać podpisy co najmniej 100 000 obywateli, albo przekonać do swojego projektu ustawy co najmniej 15 posłów.
Co to jest wysłuchanie publiczne?
Wysłuchanie publiczne polega na tym, że projekty ustaw lub rozporządzeń, które wzbudzają szerokie zainteresowane publiczne, mogą być poddawane pod dyskusję przedstawicieli różnych środowisk. Podczas wysłuchania, które odbywa się podczas obrad Sejmu, każdy zainteresowany ma określony czas na zadanie pytania, dotyczącego projektu. Szczegółowy tryb przeprowadzenia wysłuchania publicznego ustawy przedstawiony jest w Regulaminie Sejmu, a tryb przeprowadzenia wysłuchania publicznego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. "W sprawie wysłuchania publicznego dotyczącego projektów rozporządzeń".
Listę projektów ustaw, co do których przewidziano możliwość wysłuchania publicznego, można znaleźć pod adresem http://www.sejm.gov.pl/lobbing/wys_pub.htm.
Informacja o terminie wysłuchania publicznego, dotyczącego projektu rozporządzenia podlega udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej co najmniej na 7 dni przed dniem wysłuchania publicznego.
Co to jest oświadczenie majątkowe i co zawiera? Kto składa oświadczenie majątkowe?
Oświadczenie składają posłowie, senatorowie, eurodeputowani, radni gminy, radni powiatu, radni wojewódzcy, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast oraz zastępcy wójtów (burmistrzów, prezydentów); członkowie zarządów powiatów i województw; sekretarze gminy (powiatów); skarbnicy gmin (powiatów, województw); kierownicy jednostek organizacyjnych gmin (powiatów, województw); osoby zarządzające i członkowie organu zarządzającego gminną (powiatową, wojewódzką) osobą prawną; osoby, wydające decyzje administracyjne w imieniu wójta (starosty, marszałka).
Oświadczenie o stanie majątkowym dotyczy majątku odrębnego oraz objętego małżeńską wspólnotą majątkową:
— zasobach pieniężnych, nieruchomościach, uczestnictwie w spółkach cywilnych lub w osobowych spółkach handlowych, akcjach i udziałach w spółkach handlowych, o nabytym od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub komunalnej osoby prawnej mieniu, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także o prowadzonej działalności gospodarczej i stanowiskach, zajmowanych w spółkach handlowych;
Co to są jednomandatowe okręgi wyborcze?
Okręgi wyborcze, w których obowiązuje ordynacja większościowa, tj. taka, w której mandat otrzymuje kandydat, który zdobył najwięcej głosów w wyborach.
W jaki sposób obsadzane są stanowiska kierownicze w administracji państwowej?
Kierownicze stanowiska obsadzane są na podstawie wyników przeprowadzonego przez dany urząd naboru. Należy spełnić kilka warunków, żeby móc ubiegać się o takie stanowisko. Niektóre z takich warunków to: wyższe wykształcenie, minimum 2- letnie doświadczenie pracy w administracji, zdanie egzaminu, określonego w ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. "O państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych". Wyniki naboru wraz z uzasadnieniem muszą się znaleźć na właściwej stronie Biuletynu Informacji Publicznej.
— Konstytucja RP z 1997 r.
|
|
O nas
|
Przewodniki
|
Kontakt
Stowarzyszenie 61 |
Partnerzy/sponsorzy: